alicja.skorupko Alicja Skorupko

Majdan się skończył

Majdan zostaÅ‚ sprzÄ…tniÄ™ty. Okres triumfu i Å›wietnoÅ›ci najważniejszy plac Kijowa ma już za sobÄ…. Po piÄ™knym dowodzie miÅ‚oÅ›ci do wolnoÅ›ci pozostaÅ‚y brud, smród i wstyd. WÅ‚adze w koÅ„cu odważyÅ‚y siÄ™ sprzÄ…tnąć symbol ostatniej rewolucji.


Flagi wyblakły, kwiaty przy miejscach walk zwiędły i zgniły, znicze się wypaliły, poprzewracały i potłukły, a młodzi organizatorzy i prowodyrzy buntu uciekli. Z energii wolności, nadziei i narodowej dumy nie pozostało już prawie nic.

 

P1330467.JPGOblepiona choinka na Majdanie Niezależności w Kijowie. (fot. Alicja Skorupko)

 

Plac NiezależnoÅ›ci w Kijowie od dobrych kilku miesiÄ™cy wyÅ‚Ä…czony byÅ‚ z jakiegokolwiek ruchu ulicznego. Duch wolnoÅ›ci, trzepoczÄ…ce niebiesko-żóÅ‚te flagi, mÅ‚odzi skandujÄ…cy ludzie, energia roznoszÄ…ca plac i okoliczne budynki ustÄ…piÅ‚y nowemu obliczu tego miejsca. Podczas gdy od listopada do maja na tej olbrzymiej powierzchni ważyÅ‚y siÄ™ losy kraju, a przez plac przewijaÅ‚y siÄ™ tysiÄ…ce, jeÅ›li nie miliony zaangażowanych UkraiÅ„ców, tak w ostatnim czasie byÅ‚o to raczej gÅ‚ówne obozowisko bezdomnych i ludzi, którzy nie mieli siÄ™ gdzie podziać.

 

Bazar wolności

„ByÅ‚aÅ› już na Majdanie?” – pyta mnie Serioża Krasawczenko, jeden z kijowskich przewodników mÅ‚odego pokolenia, którzy pokazujÄ… turystom i samym mieszkaÅ„com nieznany Kijów. „Wstyd mi za to. To już nie jest ten majdan. Sami bezdomni i chuligani. Tam już nie jest bezpiecznie. Co chwila sÅ‚yszy siÄ™, że ktoÅ› kogoÅ› pobiÅ‚ i nie wiadomo nawet, kto i dlaczego. Trzeba to wreszcie posprzÄ…tać. To jest centrum miasta, jeden z wiÄ™kszych placów Europy. Majdan powinien być wizytówkÄ… Kijowa, a nie odstraszać przyjeżdżajÄ…cych tu turystów”.

 

P1330313.JPGNamiotowe koczowisko. (fot. Alicja Skorupko)

 

Katia Belikowa, 25-latka z Doniecka, w czerwcu wyjechaÅ‚a z rodzinnego miasta i tuÅ‚a siÄ™ po Ukrainie czekajÄ…c aż bÄ™dzie mogÅ‚a bezpiecznie wrócić do domu. W Kijowie mieszka już jej brat. PrzyjechaÅ‚a do niego, mieszka w pokoju wraz z innymi osobami, które uciekÅ‚y ze wschodu. Kijów i Majdan to dla niej nadzieja, że Donbas pozostanie w granicach Ukrainy. „PrzyjechaÅ‚am tu z myÅ›lÄ…, że wreszcie poczujÄ™ tego ducha wolnoÅ›ci. PoszÅ‚am na majdan. Dawno nie byÅ‚am tak rozczarowana. Nie zastaÅ‚am nic, co widziaÅ‚am w telewizji kilka miesiÄ™cy temu. Ciężko siÄ™ tu żyje, z dala od domu, wiedzÄ…c, że tam trwa wojna. Na dodatek nie ma tu żadnego ukraiÅ„skiego ducha swobody” – opowiada o swoich pierwszych i ostatecznych wrażeniach z wizyty na Majdanie. „PrzechodzÄ™ tu codziennie i jedyne, czego bym chciaÅ‚a, to żeby wreszcie to sprzÄ…tnÄ™li” – przyznaje z goryczÄ… Katia.

Podobnych opinii sÄ… sami kijowianie. Na profilu Nasz Kijew, który skupia prawie póÅ‚ miliona kijowian na portalu spoÅ‚ecznoÅ›ciowym VKontakte, pojawiÅ‚a siÄ™ sonda z pytaniem, co zrobić z majdanem. OdpowiedziaÅ‚o kilkadziesiÄ…t tysiÄ™cy internautów. Ponad 90 procent opowiedziaÅ‚o siÄ™ za sprzÄ…tniÄ™ciem. „Po tych wszystkich wydarzeniach kijowianie udowodnili, że w ciÄ…gu jednej godziny mogÄ… siÄ™ zebrać w dowolnym miejscu w mieÅ›cie. Spójrzcie prawdzie w oczy. DziÅ› Majdan straciÅ‚ swojÄ… istotÄ™ i pora zaprowadzić porzÄ…dek” – zapraszali do wspólnego sprzÄ…tania aktywiÅ›ci z Naszego Kijewa.

P1330445.JPG"PrzedmieÅ›cia" Majdanu. Barykada ze Å›mietników. fot. Alicja Skorupko)

Internauci w znacznej wiÄ™kszoÅ›ci krytykowali obecnÄ… sytuacjÄ™ Majdanu. „Ja nie jestem przeciw Majdanowi, ale… teraz to nie Majdan. My mamy Majdan w gÅ‚owie i w sercach. A to, co dzieje siÄ™ na samym placu…” – pisaÅ‚ MichaiÅ‚ na stronie o Kijowie. „Stworzyli tu bazar”, „Å»adnych patriotów tam nie ma. Patrioci albo sÄ… na wschodzie, albo wyjechali do domów i pracujÄ…” – sÅ‚ychać byÅ‚o komentarze w Kijowie.

Organizatorzy Euromajdanu i aktywiÅ›ci dawno już Majdan opuÅ›cili. Powody byÅ‚y proste – trzeba byÅ‚o powrócić do pracy, aby zarabiać na życie lub dziaÅ‚ać dalej na rzecz jednoÅ›ci i pokoju w Ukrainie. Ci, którzy zostali nie mieli po prostu, gdzie siÄ™ podziać. Bezdomni zamiast w parkach na Å‚awkach mogli przespać siÄ™ na pryczy w namiocie. Kuchnia polowa wydawaÅ‚a codziennie zupÄ™, a mniej zorientowany przechodzieÅ„ mógÅ‚ wrzucić kilka hrywien do puszki. Wojskowa kuchnia pozostaÅ‚a po zimie, zajęło siÄ™ niÄ… kilku chÄ™tnych i za grosze zarobione z puszek gotowali posiÅ‚ki wydajÄ…c je bezdomnym i mieszkaÅ„com Majdanu. Wszystko niby funkcjonowaÅ‚o, ale czuć byÅ‚o w powietrzu, że to ostatnie podrygi Majdanu. MieszkaÅ„cy placu wykorzystali sytuacjÄ™ i w ramach obrony ducha wolnoÅ›ci i strzeżenia ukraiÅ„skiej agory, na której caÅ‚y naród miaÅ‚ kontrolować wÅ‚adzÄ™, koczowali na Majdanie.

 

Szcze nie wmerła Ukraina

DochodzÄ…c do Majdanu NiezależnoÅ›ci pierwsze co siÄ™ spotykaÅ‚o, to wcale nie barykady z opon czy pozbijane na prÄ™dce drewniane pÅ‚oty. Pierwsze byÅ‚y stragany z pamiÄ…tkami. Flagi ukraiÅ„skie – niebiesko-żóÅ‚te i banderowskie – czarno-czerwone, tasiemki w narodowych barwach czy koszulki z ukraiÅ„skim trójzÄ™bem, czyli godÅ‚em i symbolem Ukrainy, to standard na każdym pamiÄ…tkarskim stoisku. Kupić można byÅ‚o jaskrawe wianki ze sztucznych kwiatów oraz rolki papieru z namalowanym Janukowyczem albo Putinem – do wyboru. Cieszy fakt, i to chyba jedyne, co w tym handlowaniu na zgliszczach pozytywne, że wiÄ™kszość z tych pamiÄ…tek jest rodzimej produkcji albo częściowo rodzimej. Wycieraczki do domu, wyprodukowane zapewne w jakimÅ› dalekim kraju, majÄ… jednak akcent narodowy i aktualny – nadrukowany jest na nich portret Putina wraz z podpisem „Wchodzisz do domu – wytrzyj nogi”.

 

P1330388.JPGMydło i powidło na pamiątkarskich straganach. fot. Alicja Skorupko)

 

Za sektorem pamiÄ…tek, który z resztÄ… wykradaÅ‚ Majdanowi kolejne skrawki chodnika, rozciÄ…gaÅ‚o siÄ™ wielkie obozowisko zniszczonych namiotów, otoczonych drewnianymi barykadami, kontenerami na Å›mieci i kolejnymi pudeÅ‚kami czy puszkami „Zbieramy na Majdan”. „Na Majdan” znaczyÅ‚o jednak „na piwo”.

Majdan to przede wszystkim symboliczna choinka oraz gÅ‚ówna scena, na której zimÄ… wystÄ™powali czoÅ‚owi politycy. Scena, z której przemawiali przyszÅ‚y premier, Arsenij Jaceniuk, przyszÅ‚y mer Kijowa – Witalij Kliczko, czy przyszÅ‚y prezydent – Petro Poroszenko, ostatnio staÅ‚a siÄ™ miejscem, skÄ…d pÅ‚ynÄ… ginÄ…ce w miejskim zgieÅ‚ku sÅ‚owa. Na ustawionej w sercu Majdanu scenie co godzinÄ™ intonowano ukraiÅ„ski hymn. „Szcze nie wmerÅ‚a Ukraina” Å›piewaÅ‚ caÅ‚y plac, czyli od kilkudziesiÄ™ciu do kilkuset tysiÄ™cy ludzi, a oglÄ…dajÄ…cy transmisje w internecie przyprawiani byli o dreszcze. Kilka miesiÄ™cy później na scenie wystÄ™powaÅ‚ już tylko trzecioligowy polityk, o którym nikt nie sÅ‚yszaÅ‚, i który nie ma nic do powiedzenia. HasÅ‚a wolnoÅ›ci, miÅ‚oÅ›ci i pamiÄ™ci o walczÄ…cych już nie dziaÅ‚aÅ‚y. W czasach, gdy trzeba dziaÅ‚ać, a nie mówić, sÅ‚owa nie pociÄ…gajÄ… już tÅ‚umów. Nawet Å›redniej jakoÅ›ci bard, grajÄ…cy ukraiÅ„skie pieÅ›ni na gitarze nie wpÅ‚ywaÅ‚ na ludzi na Majdanie. Nikt nie podrygiwaÅ‚. Klaskali z uprzejmoÅ›ci i przyzwyczajenia, bo po wystÄ™pie siÄ™ klaszcze.

 

P1330421.JPGWybrakowana widownia w sobotnie popołudnie. (fot. Alicja Skorupko)

 

To, co zachwycaÅ‚o zagranicznych widzów ustÄ…piÅ‚o pseudorecitalom prowincjonalnych muzyków oraz nawoÅ‚ywaniom nikomu nieznanych polityków. Scena pozostaÅ‚a, ale nie wystÄ™powaÅ‚ tam już nikt ważny. Pod niÄ… nie staÅ‚y tÅ‚umy. TrochÄ™ przechodniów, kilku bezdomnych i tuzin ubranych w moro osiÅ‚ków o nieznanych zamiarach.

 

Walka o majdan

SprzÄ…tanie Majdanu nie mogÅ‚o być proste. DziesiÄ…tki namiotów, barykad, drewnianych konstrukcji i specjalnej rewolucyjnej infrastruktury byÅ‚o skomplikowanym przedsiÄ™wziÄ™ciem, zwÅ‚aszcza, że na placu wciąż mieszkali ludzie. Pierwsze podejÅ›cie komunalne sÅ‚użby miasta zrobiÅ‚y w czwartek, 7 sierpnia. Nie obyÅ‚o siÄ™ bez bójek i palenia opon. SprzÄ…tajÄ…cy zrezygnowali z akcji. W sobotÄ™ jednak sÅ‚użby ponownie wkroczyÅ‚y na Majdan, tym razem wraz ze wsparciem zwykÅ‚ych kijowian. Akcja poskutkowaÅ‚a i udaÅ‚o siÄ™ pokojowo doprowadzić Majdan do stanu, jaki przedstawiajÄ… pocztówki sprzed ostatnich wydarzeÅ„. ZwiniÄ™to wszystkie zielone namioty, baraki, nibydomki i barakowozy. Zabrano Å›mieci, uprzÄ…tniÄ™to opony, zdemontowano maszty, Å›ciÄ…gniÄ™to flagi i transparenty. W Kijowie powstanie Muzeum Majdanu, do którego trafi część z przedmiotów, które stworzyÅ‚y Euromajdan.

 

P1330398.JPGMajdan w całej okazałości. fot. Alicja Skorupko)

 

Po sobotnim czyszczeniu na Majdanie NiezależnoÅ›ci pozostaÅ‚a już tylko symboliczna choinka. To pod pretekstem jej ubierania na poczÄ…tku grudnia sÅ‚użby Janukowycza wkroczyÅ‚y na Majdan w celu rozegnania tÅ‚umu. Wtedy choinka zostaÅ‚a udekorowana, ale protestujÄ…cy pozostali na placu. Szybko też przystroili drzewko po swojemu. ZawisÅ‚y tam zdjÄ™cia Julii Tymoszenko, zabitych i zaginionych na Majdanie, transparenty ze sÅ‚owami wsparcia z różnych krajów oraz flagi. 16 sierpnia, czyli tydzieÅ„ po pierwszych porzÄ…dkach, choinka też opuÅ›ciÅ‚a Majdan. Straganów z pamiÄ…tkami i majdanowymi gadżetami usunąć siÄ™ nie daÅ‚o. Biznes to biznes.

„Majdan jest posprzÄ…tany, a po Chreszczatyku (gÅ‚ówna i najbardziej reprezentatywna ulica Kijowa – przyp. aut.) znów jeżdżą samochody. Alkoholicy z Majdanu przenieÅ›li siÄ™ teraz na WyspÄ™ Truchanow. Wszyscy sÄ… szczęśliwi” – wyjaÅ›nia mi Serioża.

Majdan trzeba byÅ‚o sprzÄ…tnąć. Symbol, jakim siÄ™ staÅ‚ zimÄ… z dnia na dzieÅ„ pokrywaÅ‚ siÄ™ grubÄ… warstwÄ… kurzu, brudu i zniszczonych ukraiÅ„skich flag. PachniaÅ‚o tam nie walkÄ…, a urynÄ…, spalinami i Å›mieciami. Duch wolnoÅ›ci uleciaÅ‚. Może Muzeum Majdanu przywróci odpowiedniÄ… pamięć o tym miejscu.