Mateusz Guzik Mateusz Guzik

Fantastyczna czwórka, czyli sposoby na plagiat

Nowy rok akademicki bÄ™dzie dla wielu studentów czasem pisania prac dyplomowych. Zdobycie upragnionego tytuÅ‚u naukowego utrudniajÄ… systemy antyplagiatowe używane przez ogromnÄ… część polskich uczelni. WÅ›ród zainteresowanych krąży kilka sposobów na ominiÄ™cie tej przeszkody. Czy sÄ… skuteczne?

WiÄ™kszość uczelni korzysta z systemów porównujÄ…cych pod wzglÄ™dem podobieÅ„stw pracÄ™ niedoszÅ‚ego magistra z innymi dokumentami, znajdujÄ…cymi siÄ™ w bazie. SÄ… wÅ›ród nich miÄ™dzy innymi oprogramowania przygotowane przez firmÄ™ InterBud ElblÄ…g, WyższÄ… SzkoÅ‚Ä™ Informatyki i ZarzÄ…dzania w Rzeszowie oraz Plagiat.pl. Najpopularniejszym jest ten ostatni, istniejÄ…cy od 2002 roku, z którego usÅ‚ug korzysta 176 uczelni w Polsce. Wynik „raportu podobieÅ„stwa” podawany jest w procentach i przedstawia wyniki odwoÅ‚ujÄ…c siÄ™ do piÄ™ciu kryteriów zapożyczeÅ„. Pod uwagÄ™ brane sÄ… identycznie brzmiÄ…ce frazy o różnej dÅ‚ugoÅ›ci, a oddzielnie – okraszone cudzysÅ‚owem lub nie – cytaty z aktów prawnych. Wynik wyższy niż 50% w przypadku pierwszego wspóÅ‚czynnika (wszystkie zwroty piÄ™ciowyrazowe odnalezione w innych dokumentach) jest sygnaÅ‚em ostrzegawczym dla promotora, do którego należy decyzja, czy dopuÅ›cić danÄ… pracÄ™ do obrony.

Student-with-book-and-computer1735.jpgźródÅ‚o: 4freephotos.com/allegri

Z tych systemów może korzystać każdy, komu zależy na potwierdzeniu oryginalnoÅ›ci jego tekstu. PeÅ‚nÄ… wersjÄ™ programu oferowanego przez rzeszowskÄ… WSIiZ, za którego pomocÄ… można sprawdzić dowolnÄ… objÄ™tość tekstu, kosztuje 50 zÅ‚. Za przebadanie stustronicowego dokumentu przy użyciu systemu firmy InterBud ElblÄ…g zapÅ‚acimy 55 zÅ‚, używajÄ…c do tego celu oprogramowania Plagiat.pl zapÅ‚acimy prawie 75 zÅ‚.

PrzeglÄ…dajÄ…c fora internetowe nietrudno natknąć siÄ™ na ludzi radzÄ…cych innym, w jaki sposób „kreatywnie” skopiować czyjÄ…Å› pracÄ™ tak, by plagiat nie zostaÅ‚ wykryty.

- Niestety, te mity sÄ… powszechne i naiwne, od lat powtarzajÄ… siÄ™ te same metody, polegajÄ…ce generalnie na znieksztaÅ‚caniu tekstów – mówi dla PDF-u dr KawczyÅ„ski. - Dobre systemy sÄ… odporne na takie sztuczki.

Niewidoczne znaki

„Najlepiej kupić pracÄ™ i pomiÄ™dzy litery wstawić niewidoczne (non-printable) znaki Unicode. Wilk syty i zajÄ…c też staÅ‚y.” – pisze internauta Doktor Inżynier na forum Warszawa NaszeMiasto. Niektórzy proponujÄ… jeszcze prostsze rozwiÄ…zanie – biaÅ‚e litery pomiÄ™dzy wyrazami. Zgodnie z tÄ… teoriÄ… system antyplagiatowy szuka podobnych zwrotów, których w tym przypadku w ogóle nie bÄ™dzie. Powstanie jednolity ciÄ…g czarnych i biaÅ‚ych znaków.

- Ludzie sÄ… przekonani, że w ten sposób można oszukać system. Tylko, że w raporcie nie ma tekstu z Worda, jest natomiast cleartext (tekst jawny – nieszyfrowana wiadomość w kryptografii, przyp. red.), a w nim kolor czcionki siÄ™ nie liczy, po prostu widać, że to nie sÄ… sÅ‚owa – przekonuje dr KawczyÅ„ski. - Dodatkowo wykonujemy teraz analizÄ™ sÅ‚ownikowÄ… - jeÅ›li wyrazu nie ma w sÅ‚owniku, potrafimy takÄ… sytuacjÄ™ zaraportować.

Dyplom cyrylicÄ…

„SÄ… inne sposoby. na przykÅ‚ad używanie arabskiego alfabetu bÄ…dź cyrylicy” – twierdzi użytkownik J.......0 na forum Wykop.pl. Chodzi o podmienianie tych liter, które w obcych zapisach wyglÄ…dajÄ… identycznie, jak polskie i rosyjskie „c”. Zgodnie ze zwolennikami tego pomysÅ‚u, program nie stwierdzi podobieÅ„stwa wyrazów z tymi z oryginalnej pracy, ponieważ bÄ™dÄ… one zÅ‚ożone ze znaków pochodzÄ…cych z różnych alfabetów.

- Używamy tego sposobu jako przykÅ‚adu jednej ze sztuczek, które wykrywamy. Nasz algorytm wyszukuje ciÄ…gi znaków, w których sÄ… wykorzystane różne alfabety i zaznacza to jako „alert” – zapewnia prezes Plagiat.pl. - CzÄ™ste pojawianie siÄ™ takich sytuacji wywoÅ‚uje podejrzenia, o których informujemy osoby odpowiedzialne za sprawdzanie pracy.

Spacja niełamliwa zamiast zwykłej

„Spacja nieÅ‚amiÄ…ca, niedouki…” – poucza na tym samym, co Doktor Inżynier, forum użytkownik rude. Zgodnie z zaÅ‚ożeniami, jako znak niedrukowalny nie zostanie wykryta, natomiast utrudni wyodrÄ™bnienie z tekstu poszczególnych wyrazów dajÄ…cych siÄ™ porównać z podobnymi w innych tekstach.

- Ten sposób po prostu jest nieskuteczny, choć jeszcze kiedyÅ› mógÅ‚ dziaÅ‚ać. Wiemy o nim od wielu lat i usprawniliÅ›my nasz system na tyle, żeby mógÅ‚ sobie z nim radzić – twierdzi dr KawczyÅ„ski.

Innymi słowy

„Najbezpieczniejszym rozwiÄ…zaniem wydaje siÄ™ być parafraza” – gÅ‚osi instrukcja oszukiwania systemu zamieszczona na stronie sprzedajÄ…cej prace dyplomowe. Jest to jedyna z wymienionych metod, która przynosi efekty. Również jako jedyna nie musi wcale oznaczać chÄ™ci popeÅ‚nienia plagiatu.

- Ja bym tego nie traktowaÅ‚ jak próby oszukania systemu. My oczywiÅ›cie pracujemy nad tym, by odczytywać znaczenia poszczególnych zdaÅ„, stosować analizÄ™ semantycznÄ…. Natomiast wcale nie jest tak, że student ma unikać parafrazowania, musi on samodzielnie napisać pracÄ™ – tÅ‚umaczy dr KawczyÅ„ski. - W 99% przypadków ich teksty nie zawierajÄ… nowych odkryć naukowych. Nie muszÄ…. System wykrywajÄ…cy parafrazowanie oznaczaÅ‚by wiÄ™c jako plagiat wiÄ™kszość prac, co niczemu by nie sÅ‚użyÅ‚o.

Okazuje siÄ™, że pójÅ›cie na Å‚atwiznÄ™ wcale nie jest takie proste. Ci, którym mimo wszystko uda siÄ™ zdobyć upragniony dyplom niewielkim nakÅ‚adem (czyt. niewielkim nakÅ‚adem swojej) pracy, nie powinni jednak być spokojni. Podobnie jak spryciarze, którzy system oszukali parÄ™ lat temu. Powstaje bowiem miÄ™dzyuczelniany Otwarty System Antyplagiatowy, finansowany ze skÅ‚adek Konferencji Rektorów Akademickich SzkóÅ‚ Polskich oraz z funduszy unijnych. W zaÅ‚ożeniu ma być doskonalszÄ… wersjÄ… podobnych programów oferowanych przez firmy prywatne. Różnica tkwi przede wszystkim w planach utworzenia ogólnopolskiej bazy tekstów powstajÄ…cych we wszystkich polskich szkoÅ‚ach wyższych oraz w zakÅ‚adanych niższych kosztach obsÅ‚ugi. Przy jego pomocy do 2016 roku majÄ… zostać sprawdzone i dodane do bazy wszystkie prace dyplomowe obronione po 30 wrzeÅ›nia 2009. Stwierdzenie oszustwa skutkuje odebraniem tytuÅ‚u naukowego i wyrzuceniem z uczelni. To nie koniec zÅ‚ych wieÅ›ci dla potencjalnych oszustów. Od tego roku akademickiego, zgodnie z nowelizacjÄ… ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, wszystkie uczelnie sÄ… zobowiÄ…zane do sprawdzania prac swoich studentów za pomocÄ… systemów antyplagiatowych. Dotychczas leżaÅ‚o to w gestii zarzÄ…dów szkóÅ‚ wyższych lub poszczególnych wydziaÅ‚ów, teraz kontrola dotyczy wszystkich starajÄ…cych siÄ™ o dyplom.